جمال الدين محمد الخوانساري
403
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
در خالص گردانيدن عملهاست منافسهء صاحبان عقلها وخردها ، « منافسهء دو كس با هم در چيزى » اينست كه هر دو رغبت كنند در آن وآنرا از براي خود خواهند ، يا معارضه كنند با يكديگر در آن ومراد اينست كه چيزى قابل اينست كه صاحبان عقلها وخردها منافسه كنند در آن خالص گردانيدن عمل است از براي حق تعالى وآميخته نساختن آن بغرضى ديگر ، چه آن فضيلت عظيمى است كه قابل آن هست كه هر يك رغبت كنند در آن وخواهند كه منفرد باشند يا زيادتى كنند بر يكديگر در آن ، هر چند أصل معارضه يا قصد انفراد خوب نباشد . وممكن است كه مراد به « منافسه در اينجا مجرّد رغبت كردن باشد ومراد اين باشد كه رغبت صاحبان عقلها وخردها همين در اخلاص عمل است وايشان را در دنيا رغبت در چيزى ديگر نباشد . 6495 في الآخرة حساب ولا عمل . در آخرت حساب است ونيست عملي ، بلكه عمل همين در دنياست وحسابي نيست در آن ، چنانكه در فقرهء سابق سابق مذكور شد . 6496 في العدل الاقتداء بسنّة اللّه وثبات الدّول . در عدل اقتدا بطريقهء خداست وپاى بر جا بودن دولتها . 6497 في كلّ معروف احسان . در هر معروفي احسانى است ، ظاهر اينست كه مراد به « معروف » در اينجا نعمت باشد ومراد اين باشد كه در هر نعمتي كه حق تعالى بكسى بدهد حقّ احسانى باشد كه بايد از آن احسانى بديگرى بر وجهي از وجوه بشود « 1 » وممكن است كه مراد اين باشد
--> ( 1 ) از « وممكن است » تا آخر عبارت يعنى تا « واين كه آن مثل منع احسان از أهل آنست » در نسخهء أصل كه بخطّ شارح ( ره ) است نيست ليكن در ساير نسخ هست .